Çoklu Ortam Uygulamalarında Görsel Tasarım - Yansıtma

Çoklu ortam uygulamalarını etkili ve verimli bir öğrenmenin gerçekleştirilebilmesi için teknoloji aracılığıyla yeni ortamlarda öğretim materyali tasarlanmaktadır. Böylelikle çoklu ortam tasarım ürünleri, eğitim ortamlarında kullanılır hale gelmektedir. Öyle ki bilgisayar ve programları aracılığı ile öğrenmeyi gerçekleştirdikleri, öğrenci-bilgisayar etkileşimli bir öğretim biçimi olarak gerçekleşir. Öğretim tasarımı ise öğrenenin bilgiyi edindiği çoklu ortam tasarım aracı olarak ifade edebilirim. Öğrenmeyi etkin hale getirmek görsel tasarımın sorumluluğundadır. Görsel tasarım, mesajın hedef kitleye iletiminde etkinliğini arttırıcı araç olarak tanımlayabilirim. Öğrenme kavramının öğretim eyleminden daha değerli olmaya başladığı günümüzde bilgiyi sunuştan ziyade öğrencilerin bilgiye kendi başlarına ulaşabilmek için gerekli araştırma metotlarını belirleyebilecekleri yani kendi öğrenmelerini gerçekleştirebilecekleri ortamların tasarlanması önem kazanmaktadır. Çoklu ortam tasarımının etkililiği için tasarım ögelerinin, tasarım ilkeleri kapsamında birbirleri ile ilişkilendirilmesi sağlanmalıdır. Bunun için tasarım amacını tanımlama, tasarım oluşturma ve nedenlerini açıklama, tasarımın hedef kitlesini analiz etme, tasarımın sınırlarını belirleme ve alternatif tasarım önerileri oluşturma aşamalarından geçmek gerekiyor. Bu nedenle, tasarımlarda kullanılan her bir ögenin anlam, boyut, içerik ve konumu bu bağlamda öğrencilerin algı becerilerini etkileyen ögeler olmaktadır. Bu sebeple algının, kendisini oluştan Gestalt Kuramına göre öğrenme bütüncül bakış açısını savunarak, bütün parçalardan daha anlamlıdır. Doğru değerlendirme yapmak için parçalarda boğulmamak gerekir, dolayısıyla bütüne bakılmalıdır. Organizmanın dışarıdan gelen duyumlara kendisinden bir şeyler katarak, yaşantıyı yeniden örgütlediğine inanmaktadırlar. Buna göre organizma sadece çevreden gelen uyarıcılara tepkide bulunmaz, çevreyle etkileşim içerisindedir. Bu kuramın Algı Yasaları vardır.

1. Şekil-Zemin İlişkisi:  Televizyonda maçın spikerine odaklanmış dinliyorsunuz ama bir yandan da anneniz size bir şeyler anlatıyor. Burada maç spikeri "şekil", anneniz de "zemin" olmuştur.
2. Yakınlık İlkesi: Müzikte notaların zamansal yakınlığı gibi.
3. Basitlik: İç içe geçmiş geometrik şekillerde önce bize tanıdık gelen şekli tespit etmemiz gibi.
   
4. Benzerlik: Bir futbol karşılaşmasında aynı tip formayı giyen oyuncuların gruplandırılması gibi.
   
5. Süreklilik: Televizyondaki alt yazıları bir birinin devamı gibi algılamamız veya nabız cihazındaki çizgileri bir devamlılıkla algılarız.
6. Tamamlama: SLM, NBR, KİB vb. gibi.

 

Görsel Tasarım Ögeleri

Çoklu ortam tasarlama sürecinde görsel tasarımın bütünlüğünü ve etkililiğini belirleyen tasarım ögeleri vardır. Bütün tasarım ögeleri birbiriyle ilişkili olarak nitelik geliştirir. Örneğin, tasarımda kullanılan tüm ögelerin düzenlenmesi, tasarımda bütünlüğü var eder. Baskınlık özelliği de diğer nesnelerin büyüklük, konum, renk, biçim ve düzlemi ile ilgili olarak geliştirilebilir. Bu nedenle her bir ögenin özellikleri bir diğerine göre şekillendirilerek etkili bir tasarım gerçekleştirilebileceği söylenebilir.

1. Nokta: Çizgiyi ve yüzeyi oluşturabilen en küçük görsel birim.
   
2. Çizgi: Yatay, dikey, çapraz, düz, eğri...
   
3. Renk: Açıklığı-koyuluğu, ton ve değeri anlatır.
   
4. Doku: Dokunma, hissetme, görünme, bir yüzeyin kalın veya inceliği, sertliği ya da yumuşaklığı.
   
5. Şekil (Biçim): İki boyutlu, düz, geometrik, doğal tüm şekillerdir.
   
6. Form: Üç boyutlu, küp, küre, insan, hayvan, bitki vb. tüm şekillerdir.
   
7. Değer (Leke): Bir imgenin ya da imgenin bir bölümünün açık ve koyuluğudur.
   

 

Görsel Tasarım İlkeleri

Çoklu ortam tasarımı, eğitimde teknoloji entegrasyonu ve yeni iletişim donanımlarının etkisiyle tasarımcıların, öğrencilerin görsel algı yetenek ve becerilerini etkileyen faktörleri göz önünde tutarak, öğrenme düzeylerini etkileyecek tasarım ilkelerini gözeterek çoklu ortam ürünlerini tasarlamaları gerekmektedir.

1. Yön: Tekrar eden ögelerin (şekil, çizgi, renk gibi) ya da motiflerin düzenli ilişkisi.
2. Oran-Orantı: Hem estetik görünümü hem de tasarımda istenen noktalara dikkat çekmeyi ifade eder.
   
3. Hiyerarşi: Nesneler arasındaki ilişkidir.
   
4. Denge: Ağırlıkta ve önemde eşitlik izlenimi yaratmak üzere tasarım öğelerinin simetrik ya da asimetrik düzenlenişidir.
5. Ritim-Devamlılık: Tekrar eden ögelerin kullanımıdır.
   
6. Bütünlük: Ahenkli bir bütünlük içinde olduğu tasarımın tamamı ile ifade edilmesidir.
   
7. Vurgu: Farklılıkları vurgulamak için değişik tasarım öğelerinin bir arada bulunmasıdır.
8. Boşluk: Görsel ilgi yaratmak için farklı ögelerin kullanılmasıdır.